გამოკითხვა: ინტერნეტი თქვენი დილის განრიგში.

რამოდენიმე თვის წინ სადღაც წავიკითხე სტატია, სადაც ყურადღება იყო გამახვილებული ინტერნეტის დილის პორციაზე. გამოკითხვები აჩვენებს რომ ა.შ.შ.-ში სოციალური ქსელების გამო ინტერნეტ მომხმარებელთა საგრძნობი ნაწილი (მგონი 20-30%-მდე, რიცხვები არ მახოვს ზუსტად, სამწუხაროდ)  დილის პრიორიტეტებში, საუზმის ადგილს, Facebook-ს, Twitter-ს ან საყვარელ ბლოგს უთმობს.

მომხმარებელთა უმრავლესობამ კი, ინტერნეტით ჩაანაცვლა, საუზმის შემდგომი პერიოდი (სამსახურში წასვლამდე) და დილის ტვ-ს ან გაზეთებს ასევე სოც. ქსელებს ამჯობინებს.

ადამიანთა მცირე, თუმცა სწრაფად მზარდი ნაწილი, ვისაც სახლში ხელს კომპიტერის ზომა და ინტერნეტ-გაყვანილობა უწყობს, მსოფლიოს გაღვიძებისთანავე უკავშირდება… დანარჩენი მოიცდის.

დამაინტერესა როგორი მდგომარეობაა ამ მხრივ ქართველ მომხმარებლებში. მიიღეთ მონაწილეობა პოლში და ასევე გამოთქვით აზრები კომენტარებში. მე კი, წავედი… უნდა ვისაუზმო.

Facebook. Twitter-ის თუ Google-ს “მკვლელი”?

Facebook, უფრო სწორედ მის უკან მდგომი ადამიანები, რაღაც “დიდს” გეგმავენ. თუ ამის შესახებ, რამოდენიმე თვის წინ მხოლოდ ჭორები დადიოდა (ზოგი მართალი აღმოჩნდა, ზოგიც არა), დღესდღეობით ნათელია რომ Facebook თავისი ქმედებების გაფართოებას აპირებს და ბაზრის სხვა ნიშებსაც გადაწვდეს. მთავარი კითხვა დღესდღეობით არის: რომელ ნიშებს? მიუხედავად იმისა რომ მე მხოლოდ ერთი თეორიის მიმდევარი ვარ, ინტერნეტში არსებულ ორივე ეჭვს მოვიყვან აქ.

2009 წლის დასაწყისში, Twitter-ის ფენომენალურმა და აქამდე უპრეცენდენტო ზრდამ, მთელი ინტერნეტი აალაპარაკა. ამან კი, თავის მხრივ ეს ზრდა კიდევ უფრო გააძლიერა. Twitter თითქოს და პირდაპირ არ ურტყამდა Facebook-ს, თუმცა ეს უკანასკნელი მალევე შეწუხდა პირველის ზრდით. და მართლაც, მომხმარებლების მიერ Twitter-ზე გატარებული სტაბილურად იზრდებოდა, მაშინ როდესაც იმავე მომხმარებლების დრო Facebook-ზე სულ უფრო და უფრო მოკრძალებული ხდებოდა.

მიუხედავად იმისა რომ Facebook ახლაც, Twitter-თან შედარებით გიგანტია, საჭიროა ქმედება. Facebook-მაც არ დააყოვნა და მოძრაობა დაიწყო, ამას ჭორებაც აუბეს მხარი. ხმები დაიძრა Facebook-ის მიერ Twitter-ის შესყიდვაზეც კი. რეალურად კი შემდეგი რამ მოხდა/ხდება…

თავიდანვე მინდა ვახსენო ის ფაქტი რომ, Facebook აირჩია საუკეთესოს “გადმოღების” კურსი, და მას ახლაც მიჰყვება. პირველად დაიწყო Facebook-ის “privacy”-ს პარამეტრების გადახედვა, Twitter-ის ერთ-ერთი საფუძველი პროფილთა უმრავლესობის  გახსნილობაა. მეტიც Twitter-ის მომხმარებლების ინტერესებში არ შედის ტვიტების დამალვა, რადგანაც ამის შედეგად  Twitter-ის მოხმარებას პრინციპში აზრი ეკარგება (გამონაკლისი შემთხვევების გარდა). Facebook-მაც დაიწყო ზრუნვა იმაზე რომ შესაძლებელი ყოფილიყო პროფილის ნაწილობრივი გახსნა, და სტატუსების საყოველთაოდ გაზიარება.

შემდეგი დიდი ნაბიჯი იყო ახალი Facebook search-ის შესახებ გეგმები. Twitter-ის მსგავსად ეს საძიებო ძრავიც ემსახურება ქსელის შიგნით ძიებას. ძველი ძრავისგან განსხვავება კი, სტატუსებში, კედლებზე დაწერილში და ა.შ. ძიების შესაძლებლობაა.

Twitter-ის ერთერთი დიდი პლიუსი სიმარტივეა. აი Facebook კი, წლების განმავლობაში, აპლიკაციებისა და ახალი დიზაინების წყალობით ძალიან “დამძიმდა”. ეს კი უკმაყოფილებას იწვევს მომხმარებელთა გარკვეულ ნაწილში. რამოდენიმე დღის წინ, Facebook-ის ადმინისტრაციის შეცდომის წყალობით (ბევრ მომხმარებელს დაეგზავნა ბეტა-ტესტირებაში მონაწილეობის მოწვევა, თუმცა მომხმარებლებმა ვერ შესძლეს ამ მოწვევის გააქტიურება. შემდგომში Facebook-ის ადმინისტრაციამ ბოდიში მოიხადა და განაცხადა რომ ეს შეცდომა იყო), გამოჟონა ამბავმა Facebook Lite-ს შესახებ. Facebook-ის მსუბუქი, მარტივი და სწრაფი ვერსია, რომელიც შეიცავს ყველაზე საჭირო ფუნქციებს. ისევ მისწრაფება Twitter-კენ.

დამაგვირგვინებელი ამბავი კი, Facebook-ის მიერ FriendFeed-ის შეძენა გახდა. შეგახსენებთ, FriendFeed არის სერვისი ,რომელიც მომხმარებლებს ეხმარება სიახლეების გავრცელებაში სხვადასხვა სოციალურ ქსელებში (მათ შორის ტვიტერშიც). აქვე გაჩნდა მეორე თეორია, Facebook-ის ზრახვების შესახებ.

არც მეტი, არც ნაკლები, ამ თეორიის თანახმად, Facebook, ინტერნეტ გიგანტს, Google-ს უთხრის ძირს და კონკურენტი საძიებო ძრავის გაკეთებას აპირებს. თეორიის დასაყრდენი არის შემდეგი ფაქტი:  FriendFeed-ის 11 თანამშრომლიდან, 8 ექს-გუგლელია. მათ მონაწილეობა მიუღიათ ისეთ პროექტებში როგორიც არის Google search, Google Maps, Gmail, Google API და ა.შ. მარტივად რომ ვთქვათ Facebook-მა, Google-ს გამოცდილებისა და ცოდნის ნაწილი იყიდა.

როგორც ზემოთ ვთქვი, მე ერთ აზრზე ვდგავარ, ეს ყველაფერი Twitter-ის შესაჩერებლად არის გაკეთებული (მეტი ფაქტი მიუთითებს ამაზე). თანაც არამგონია, Facebook-ს ახლა გუგლთან “ჭიდაობის” ძალა და სურვილი ჰქონდეს… Facebook-ის მანევრების შედეგს კი, ტრადიციულად, დრო გვიჩვენებს.

ინოვაციის პრობლემა ქართულ ინტერნეტში

ამ პოსტის დაწერა, Dodka.ge-ზე გამოქვეყნებულმა ჩანაწერმა გადამაწყვეტინა. პოსტი აწ უკვე ყვალსათვის ცნობილ ბლოგერს cyxymu-ს ეხებოდა, თუმცა ყურადღება იყო გამახვილებული  ქართული და უცხოური ინტერნეტ-სერვისების ავკარგიანობაზე. შემდეგ იყო დისკუსია იმის შესახებ, გვჭირდება თუ არა ქართული სოც.ქსელები თუ ბლოგ-პლატფორმები. იყო ნახსენები ქართული სერვისების უსაფრთხება და სანდოობა.

თუმცა, მოდით ტექნიკური საკითხები ამჯერად გვერდზე გადავდოთ და მთელი ყურადღება თემის იმ ნაწილს დავუთმოთ, რომელშიც ფანტაზია და ბიზნეს ალღო უფრო მნიშნველოვანია ვიდრე ჰოსტინგის bandwidth ან სერვერის ადგილმდებარეობა. და ამ ნაწილს, ქართულ ინტენეტში ინოვაციის პრობლემა (უფრო შორს წავალ და ვიტყვი თითქმის უქონლობა) ჰქვია.

თავიდანვე ვიტყვი, მე არ მივეკუთვნები ადამიანთა იმ ჯგუფს რომელიც თვლის რომ ქართული ინტერნეტ სერვისები, ამა თუ იმ მიზეზთა გამო, არ გვჭირდება და ჯობია “ვორდპრესი ვაქართულოდ”. არა ცუდად არ გამოგოთ, გაქართულება საჭიროა და მე თუ მკითხავთ ამ საკითხში მეტი გააქტიურებაც გვმართებს რადგან პროცესი კუს ნაბიჯებით მიიწევს წინ (თუმცა ეს სხვა თემაა), მაგრამ ქართული ინტერნეტის განვითარებისთვის ლოკალური პროექტებიც საჭიროა…

თუმცა იმას, რაც ქართულ ინტერნეტში ახლა ხდება, ზემოხსენებულთან საერთო არაფერი არ აქვს. მოდით ჩავატაროთ მოკლე ექსკუსია ქართულ ინტერნეტში. ვეწვიოთ ქართული საიტების კატალოგს, top.ge-ს, თავი დავანებოთ პირველ გვერდს სადაც ქვეყნის უდიდესი (!) პროვაიდერის ორი ოფიციალური ვარეზი, მეზობელი ქვეყნის სოც. ქსელის კლონი, ტელევიზიის საიტი, მაგთიFun, ლექსიკონი, ფორუმი, ერთი ორი ფაილ-ჰოსტინგი და ყველაზე საინტერესო, თავად ტოპ.გე არიან დაბანაკებული. Чем богаты, тем и рады, ასე თუ ისე მრავალფეროვნებაა. მივდივართ მეორე გვერდზე… სტოპ!

შევიდეთ forum.ge-ს “პოლიგონზე” (ადგილი სადაც ახალ საიტების შეფასება მიმდინარეობს):

რამოდენიმე ეული (და არც ისე ინოვაციური, გულზე ხელი რომ დავიდოთ) საიტის გარდა, დანარჩენები გვთავაზობენ: დაუვიწყარ სიამოვნებას, 100%-ით მუშა თამაშებს და ფილმებს სხვადასხვა უცხოურ ენაზე. ხალხში ასეთ საიტებს ვარეზებს უწოდებენ . თუ რას ნიშნავს ვარეზი ამის ახსნას აღარ დავიწყებ, თუ გაინტერესებთ უბრალოდ დაგუგლეთ იგი ან მოცემულ რომელიმე საიტზე შედით. ასევე აქ მოთავსებულია ქართული ვარეზების მუდმივი მეგობრები ფაილ-ჰოსტინგები, რომელთა სიცოცხლისსაშუალო ხანგრძლივობა ძალზედ დაბალია ხოლმე.

ასეთ მდგომარეობაში, მარტო უცხოური პროექტების თარგმნით შორს ვერ გავალთ. რაც არ უნდა იყოს, მგონი საჭიროა ქვეყანაში საიტების (რომლებშიც შესვლა შეიძლება) რაოდენობა, ცალ ხელზე თითების რაოდენობას, უნდა აჭარბებდეს (აქ ბლოგები და პერსონალური ჟურნალები არ ითვლება).

მაშ ასე, ქართული პროექტები გვჭირდება!

მე ვთქვი, ქართული პროექტები და არა უცხოური პროექტების უხარისხო კოპია. ბევრი ასეთი ქართული “პროექტი”, ჩინურ ტელეფონს ჰგავს. ხედავ ტელეფონს, თითქოს HTC Touch-ია, თითქოს ზედ Windows Mobile აყენია, თითქოს ფუნქციები სრულიად იგივეა (ზოგჯერ მეტიც კი), თითქოს… თუმცა არა, აშკარად ეტყობა რომ ჩინური подделка არის და უხარისხოა. მალე გაფუჭდება, შიგ შენახულ ინფორმაციასაც შეიწირავს და გადასაგდები იქნება. იმედია მიხვდით რისი თქმა მინდა.

ცალკე პრობლემაა დაკავებულ ნიშაში “ჩაკვეხება”. რთული მისახვედრი არ უნდა იყოს თითქოს რომ იქ სადაც არსებობს ტვიტერი რომელიც თვეში 1382% ზრდას განიცდის და ყველას პირზე აკერია, ქართული მიკრობლოგინგის სერვისის გაკეთება უადგილოა. იქ სადაც არსებობს ვორდპრესი რომელზეც მილიონობით ბლოგია დაჰოსტილი და უზარმაზარი “საფორთი აქვს”, ქართული ბლოგ-პლატფორმის გაკეთება სისულელეა. და ასე უსასრულოდ შეიძლება გაგრძელება.

მე მომხრე ვარ შეიქმნას ქართული პროექტები, თუმცა არ მინდა შეიქმნას ქართული პროექტები მხოლოდ შექმნისთვის. ამით იმის თქმა მინდა რომ საშინლად წინააღმდეგი ვარ ასეთი რამეების როგორიც არის: “მოდი შევქმნათ ქართული ბლოგ-პლატფორმა, ქართველებს ერთი კაი ბლოგ-პლატფორმა არ უნდა გვქონდეს?”

ხო, შეიქმნა ქართული… მერე?

რაიმეს შექმნისას, პირველ რიგში უნდა ვიფიქროთ იმაზე თუ:

1. რა სარგებელს მოუტანს ჩვენი ქმნილება მომხმარებელს?
2. რითი არის ჩვენი ქმნილება განსხვავებული უკვე არსებულისგან?
3. არის თუ არა ეს განსვავება ისეთი “წონიანი” რომ ხალხი გამოექცევა არსებულ სერვის-პროვაიდერებს და თქვენთან მოვა?
4. რა მიზანი გვაქვს პროექტის შექმნისას, გარდა იმისა რომ სხვა არაფერი გვაქვს საქმე და გვინდა დავკავდეთ და იმისა რომ “კაი, სუფთა ქართული პროექტი” შევქმნათ?

დავფიქრდეთ!

ამ დამაფიქრებელ ნოტაზე გემშვიდობებით, კეთილი სურვილებით. მომავალ შეხვედრამდე